Kantor internetowy »   Newsy »   Kto patrzy na nas z amerykańskich banknotów?  

Kto patrzy na nas z amerykańskich banknotów?

 
| 13.11.2018 14:49

Co łączy wybitnego wynalazcę, twórcę najpotężniejszej waluty świata, genialnego stratega oraz tytułowego bohatera jednego z najlepszych musicali na Broadwayu? Każdy z nich widnieje na amerykańskich banknotach. Wśród postaci na dolarach jest pięciu prezydentów i dwóch mężów stanu. Każdy z nich ma niesamowitą biografię.

1 $ – GEORGE WASHINGTON

Patriotyzm wystawiony na próbę

Większość amerykańskich opracowań historycznych gloryfikuje postać Jerzego Waszyngtona. Urodził się on w hrabstwie Westmoreland w stanie Wirginia 22 lutego 1732 roku. Jego rodzina posiadała dobrze prosperującą plantację. Jerzy był wychowywany w duchu lokalnego patriotyzmu i szacunku wobec brytyjskiej korony. Gdy Izba Gmin uchwaliła w 1773 roku ustawę o monopolu na herbatę, a w 1775 roku wydano pięć represyjnych aktów prawnych (tzw. Coercive Acts), nawet najwierniejsi lojaliści zaczęli jednak wątpić w imperium brytyjskie.

Miał opinię mruka

Jerzy Waszyngton w 1774 roku został wybrany na przedstawiciela Wirginii na I Kongres Kontynentalny. Ponoć przyszły prezydent nie miał zdolności krasomówczych i uchodził za mruka. Ze względu na swoją przeszłość był uznawany za zdolnego żołnierza, dlatego 15 czerwca 1775 roku został mianowany dowódcą utworzonej właśnie Armii Kontynentalnej. W dniu proklamacji niepodległości Stanów Zjednoczonych (4 lipca 1776 roku) Waszyngton dysponował 20 tysiącami żołnierzy, którzy musieli się zmierzyć z 32 tysiącami doświadczonych w boju Brytyjczyków.

Pierwsze bitwy były przegrane. Przełom nastąpił pod Saratogą, gdy Armia Kontynentalna otoczyła 10 tysięcy Brytyjczyków. Duża w tym zasługa Tadeusza Kościuszki, który dokonał doskonałego rozpoznania terenu. Wojna ostatecznie zakończyła się 18 października 1781 roku, a wówczas rozpoczęła się kariera polityczna Jerzego Waszyngtona. W 1787 roku został on delegatem Wirginii na Konwencję Konstytucyjną. Dwa lata później Kolegium Elektorskie jednogłośnie wybrało go na pierwszego prezydenta Stanów Zjednoczonych.

Osiągnięcia prezydentury Washingtona

Waszyngton od początku prezydentury współpracował zarówno z federalistami, jak i antyfederalistami. Podjął szereg ważnych dla raczkującego państwa decyzji – przejęcie długów stanowych przez rząd federalny, stworzenie banku centralnego i wprowadzenie systemu dziesiętnego w obiegu monetarnym. Wśród sukcesów było również włączenie „Karty praw” do konstytucji w 1791 roku, ustabilizowanie gospodarki oraz rozwój handlu. Zabezpieczył też granice przez atakami Indian. Był prezydentem przez dwie kadencje.
 

2 $ – THOMAS JEFFERSON
 


 

Adwokat, który nie lubił swojego zawodu

Trzeci prezydent USA, współautor „Deklaracji niepodległości Stanów Zjednoczonych”, założyciel stanowego Uniwersytetu Wirginii – to tylko kilka wielkich osiągnięć Thomasa Jeffersona. Urodził się w rodzinie plantatorów tytoniu 13 kwietnia 1743 roku w Shadwell (Wirginia). Zdobył wszechstronne wykształcenie, a w wieku 24 lat rozpoczął karierę adwokacką.

Choć działalność prawnicza przynosiła mu spore zyski, nie lubił tego zajęcia. Dlatego w 1868 roku rozpoczął karierę polityczną. Już w 1776 roku został wybrany do Izby Delegatów stanu Wirginia, następnie został gubernatorem stanu. Kolejnym etapem w jego karierze była posada ambasadora we Francji, gdzie zastąpił Benjamina Franklina. Potem przyjął propozycję Jerzego Waszyngtona, by wejść do gabinetu jako sekretarz stanu. W 1796 roku Jefferson został wiceprezydentem USA, a cztery lata później objął najważniejsze stanowisko w państwie. Urząd prezydenta Stanów Zjednoczonych sprawował przez dwie kadencje.

Piraci i… podatek od whiskey

Na koncie miał sporo sukcesów. Zredukował zadłużenie kraju o 30 procent i zniósł podatki od whiskey. Rozwiązał problem ataków piratów berberyjskich napadających na amerykańskie statki i podpisał traktat pokojowy z Trypolitanią. Zmarł 4 lipca 1826 roku. To jeden z nielicznych prezydentów USA, którzy zostali pochowani w prywatnej posiadłości (Monticello, Wirginia).



Wymień walutę teraz»
 

5 $ – ABRAHAM LINCOLN
 

Legendarny prezydent

Uwieczniony na pięciodolarówce Abraham Lincoln jest uznawany za jednego z najwybitniejszych prezydentów w historii USA. Często w rankingach tworzonych przez historyków zajmuje pierwsze miejsce (między innymi w rankingu Schlesingera seniora z 1948 roku, Schlesingera juniora z 1996 roku czy „Chicago Tribune” z 1982 roku). Charyzma, płomienne przemówienia i przeprowadzenie kraju przez bratobójczą wojnę domową – na tym zbudował swoją legendę.

Spełnienie amerykańskiego snu

Lincoln urodził się 12 lutego 1809 roku w hrabstwie Hardin (Kentucky). Jego rodzice często się przeprowadzali, aż w końcu osiedlili się w Indianie, przyjętej w 1816 roku do Unii. Trudne i skromne życie połączone z brakiem właściwej opieki lekarskiej skutkowały dużą śmiertelnością w tym stanie. We wczesnym dzieciństwie Abraham stracił swojego nowo narodzonego brata, gdy miał 10 lat odeszła jego mama, a potem, w gorączce połogowej, siostra. Macocha przyszłego prezydenta, Sarah, zachęcała go do nauki, do czego wcześniej nie przykładał wagi owdowiały ojciec Lincolna.

W 1834 roku Abraham Lincoln został wybrany do stanowej legislatury Illinois i tak rozpoczął swoją karierę polityczną. W międzyczasie uzyskał prawo prowadzenia praktyki adwokackiej. W 1840 roku został stanowym przywódcą wigów. Kolejnym krokiem była Izba Reprezentantów. W 1856 roku dołączył do nowo powstałej Partii Republikańskiej. Cztery lata później zdobył nominację prezydencką i z ogromną przewagą wygrał wybory.

Północ-Południe i zniesienie niewolnictwa

Szesnasty prezydent USA objął rządy w trudnym momencie. Kraj był coraz bardziej podzielony. Stany południowe obawiały się zakończenia niewolnictwa. W 1861 roku powstały Skonfederowane Stany Ameryki z własną konstytucją i prezydentem. Wojna domowa była nieunikniona. Po kilku sukcesach militarnych Lincoln ogłosił dekret o proklamacji zniesienia niewolnictwa. Wszyscy czarnoskórzy niewolnicy ze stanów walczących przeciw Unii mieli być wolni od 1 stycznia 1863 roku. Dzięki tej decyzji blisko 200 tysięcy Afroamerykanów wstąpiło do armii wojsk Północy i przyczyniło się do zwycięstwa nad Konfederacją. Po zakończeniu wojny Lincoln, rozpoczynający drugą kadencję prezydencką, nadał im także ograniczone prawa obywatelskie. Rozpoczął się proces jednoczenia i odbudowy kraju. Zbuntowane stany mogły wrócić do Unii pod warunkiem złożenia przysięgi lojalności, a wobec buntowników zastosowano amnestię.

Tragiczny spektakl

„Nasz amerykański kuzyn” Toma Taylora to spektakl, który zapisał się na kartach historii Stanów Zjednoczonych. Lincoln wraz z małżonką byli na widowni Teatru Forda, gdzie wystawiano tę komedię 14 kwietnia 1865 roku. W trakcie spektaklu do loży prezydenckiej wtargnął 26-letni aktor John Wilkes Booth, który strzelił z bliskiej odległości w tył głowy prezydenta, zeskoczył na scenę i powiedział: „Sic semper tyrannis” (łac. tak zawsze kończą tyrani). Booth był gorącym zwolennikiem niewolnictwa. Lincoln zmarł na drugi dzień rano.
 

10 $ – ALEXANDER HAMILTON
 

Ojciec dolara

To jedna z dwóch postaci, która została uwieczniona na amerykańskich dolarach, choć nie piastowała stanowiska prezydenta USA. Nie sposób się temu dziwić – w końcu Hamilton był nie tylko jednym z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych, lecz także twórcą dolara amerykańskiego.

Urodził się 11 stycznia 1755 lub 1757 roku (źródła nie są zgodne) na wyspie Nevis. W 1772 roku wyjechał na studia do Nowego Jorku. Tam też wstąpił do milicji i szybko awansował na dowódcę kompanii artylerii. Brał udział w wielu bitwach podczas walk niepodległościowych. W lutym 1777 roku otrzymał nominację na adiunkta generała Waszyngtona.

Ważne decyzje w świecie finansów

Po wojnie rozpoczął karierę polityczną. Był delegatem na Kongres Filadelfijski w 1787 roku. Dwa lata później został dyrektorem Banku Nowego Jorku. Kolejnym krokiem było dla niego objęcie stanowiska sekretarza skarbu w gabinecie prezydenta Jerzego Waszyngtona. Opracowywał raporty o stanie tego młodziutkiego państwa i optował za powstaniem banku centralnego USA. Projekt został ostatecznie przyjęty przez Senat. Umożliwiło to krajowi spłatę długów.

Pojedynek z wiceprezydentem

Po wycofaniu się z polityki Hamilton powrócił do praktyki adwokackiej. Często jednak na politycznej emeryturze doradzał Waszyngtonowi. Jego wieloletni konflikt z wiceprezydentem Aaronem Burrem miał dotkliwe konsekwencje. Jednym z ważniejszych powodów wzajemnych animozji były działania Hamiltona, które doprowadziły do tego, że przy równej liczbie głosów elektorskich dla Aarona Burra i Thomasa Jeffersona w wyborach prezydenckich Kongres ostatecznie na prezydenta wybrał tego drugiego. Lista wzajemnych ataków, zarówno w sferze politycznej, jak i prywatnej, była jednak znacznie dłuższa. W końcu doszło do pojedynku. Hamilton był ich przeciwnikiem, dlatego nie oddał w kierunku Aarona Burra żadnego strzału. Niestety jego przeciwnik miał na ten temat inne zdanie i śmiertelnie postrzelił byłego sekretarza skarbu. Starcie odbyło się 11 lipca 1804 roku.

W 2015 roku powstał głośny musical „Hamilton”, oparty na biografii twórcy dolara amerykańskiego. Produkcja broadwayowska otrzymała rekordową liczbę nominacji do nagród Tony i zgarnęła 11 statuetek.
 

20 $ – ANDREW JACKSON
 

„Dzikus z zachodu”

Siódmy prezydent USA nie należał do świętoszków – establishment Wschodniego Wybrzeża nazywał go „dzikusem z zachodu”. Andrew Jackson urodził się 15 marca 1766 roku. Wraz dwójką braci brał udział w wojnie o niepodległość. Tylko on dożył końca wojny. Osamotniony Jackson udał się do Salisbury, gdzie uczył się, a następnie został prokuratorem. Ścigał często awanturników i przestępców oraz organizował wyprawy przeciwko Indianom, których nienawidził na równi z Brytyjczykami.

Dowódca milicji

Karierę polityczną Jackson rozpoczął jako delegat na Konwencję Konstytucyjną nowo powstałego stanu Tennessee. W 1812 roku mianowano go dowódcą milicji całego stanu. Dwa lata później awansował na generała majora armii amerykańskiej. W 1821 roku został wojskowym gubernatorem Florydy. Nie przestawał walczyć z Indianami (przede wszystkim z plemion Krików i Seminolów).

Stanowczy prezydent

W 1828 roku jako kandydat Partii Demokratycznej Jackson wygrał wybory i został siódmym prezydentem USA. Jego prezydentura przypominała jego całe życie – była burzliwa, skierowana na ekspansjonizm terytorialny oraz pełna zwrotów akcji. Udało mu się uzyskać odszkodowanie od Francji za konfiskaty amerykańskich statków w latach 1803–1815. Jednym z argumentów w negocjacjach były groźby, że w razie odmowy skonfiskuje własności francuskie siłą. Jackson wygrał też kolejne wybory prezydenckie. Zmarł nagle 8 czerwca 1845 roku.

Od 2020 roku na banknocie dwudziestodolarowym ma widnieć wizerunek Harriet Tubman, sufrażystki walczącej z niewolnictwem.
 

50 $ – ULYSSES GRANT
 

Kłopotliwy uścisk

Osiemnasty prezydent Stanów Zjednoczonych urodził się 27 kwietnia 1822 roku. Rodzice nadali mu imiona Hiram Ulysses Grant, jednak on sam zamienił ich kolejność, by uniknąć akronimu HUG (ang. uścisk). Grant był związany z wojskiem od młodych lat. Jako siedemnastolatek podjął naukę w Akademii Wojskowej West Point, a w 1842 roku otrzymał stopień sierżanta.

Sprawny wojskowy

Grant brał udział w wojnie z Meksykiem (1846–1848) i szybko awansował. Gdy służył w Kalifornii, zaczął mieć problemy z alkoholem. Groził mu sąd wojskowy, więc odszedł ze służby i zaczął się zajmować rolnictwem. Był demokratą, co nie przeszkodziło mu poprzeć Lincolna, a wobec apelu nowego prezydenta o zaciąg 75 tysięcy ochotników powrócił do czynnej służby wojskowej. W 1861 roku został mianowany generałem brygady. Dzięki sukcesom militarnym podczas wojny secesyjnej stał się jednym z ważniejszych dowódców Unii i awansował na generała majora.

W 1869 roku wygrał wybory prezydenckie; rządził krajem przez dwie kadencje. Niestety współcześni historycy uznają gabinet Granta za jeden z najbardziej skorumpowanych i niekompetentnych w dziejach USA. Do najtrudniejszych zadań, jakie przed nim stanęły, należy zaliczyć odbudowę Południa i uspokojenie nastrojów społecznych.

100 $ – BENJAMIN FRANKLIN
 

Niebiosom wydarł piorun, a berło tyranom

Banknot dolara amerykańskiego o najwyższym nominale został zarezerwowany dla ojca założyciela Stanów Zjednoczonych, który ma na koncie nie tylko współautorstwo „Deklaracji niepodległości”, lecz także… „ujarzmienie” piorunów.

Benjamin Franklin urodził się w 1706 roku. Mimo że zakończył edukację w wieku 10 lat, jest uznawany za wybitnego wynalazcę. Jego ojciec, widząc zamiłowanie syna do książek, postanowił uczynić z niego drukarza. Gdy Benjamin Franklin pokłócił się z bratem, któremu pomagał w drukarni, postanowił wyruszyć w świat. W wieku 18 lat trafił do Anglii, gdzie pracował jako pomocnik drukarza. Po powrocie do Ameryki założył sklep z książkami oraz materiałami piśmienniczymi.

Drukarz i wynalazca

Benjamin Franklin był właścicielem „The Pennsylvania Gazette”, jednego z najpoczytniejszych i najbardziej dochodowych czasopism w koloniach. Wydawał też poradnikowy periodyk „Poor Richard’s Almanac”. Te publikacje przyniosły mu dużą popularność. W 1748 roku porzucił drukarstwo i skupił się na badaniach naukowych, które dały mu światowy rozgłos. Na koncie ma takie wynalazki jak piorunochron, płaski kondensator, piec bezdymny, dwuogniskowe okulary.

Karierę polityczną rozpoczął, gdy zbliżał się do pięćdziesiątki. W latach 1764–1775 reprezentował interesy amerykańskich kolonii w Anglii. Był jednym z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych, współautorem „Deklaracji niepodległości” i konstytucji. Był też pierwszym reprezentantem USA we Francji. Tu również udało mu się odnieść sukces, gdyż Stany Zjednoczone podpisały z tym krajem korzystny traktat (zgodnie z jego zapisami Francja między innymi uznawała istnienie USA).

Aktualny kurs dolara i najnowsze wiadomości dotyczące tej waluty sprawdzisz tutaj»



Tematy:

Dolar

Kantor 8:00 - 22:00 (Pon - Pt)
Giełda 24/7
uwaga Kantor nie pracuje? Wymień walutę na giełdzie >>