Kantor internetowy »   Newsy »   Skąd się biorą kursy walut? Ekonomista obala 4 najpopularniejsze mity  

Skąd się biorą kursy walut? Ekonomista obala 4 najpopularniejsze mity

 
| 07.10.2019 12:25

Skąd się biorą kursy walut?

Czy decyzje na temat wysokości kursu walutowego zapadają na najwyższym szczeblu władzy? Czy można wyszczególnić okresy w roku, kiedy waluta jest najtańsza? Robert Galoch rozprawia się z najpopularniejszymi mitami na temat cen walut i wyjaśnia, co wywoływało rekordowe wahania kursów (i co nadal ma potencjał, aby je wywołać).

Rynek walutowy to największy rynek finansowy na całym świecie, ma on też największą płynność. Kształtowanie kursu walutowego to efekt oddziaływania szeregu globalnych czynników ekonomicznych, politycznych oraz spekulacyjnych. W przypadku walut krajów rozwijających się, takich jak Polska, czynniki lokalne często nie mają odzwierciedlenia w kursie walutowym.

Rynek FOREX (z ang. foreign exchange)  jest zdecentralizowanym rynkiem finansowym, w którym udział biorą banki, fundusze inwestycyjne oraz fundusze hedgingowe z całego świata. Do głównych „miejsc” wymiany walutowej zalicza się USA, Wielką Brytanię i Azję (Singapur, Hong Kong oraz Japonię), których łączny udział w globalnej wymianie wynosi aż 77 proc.!

Wykres 1. Udział państw w wymianie walutowej.
Udział państw w wymianie walutowej
 
Źródło: Opracowanie własne, BIS.

Co ciekawe, również handel polskim złotym w głównej mierze odbywa się po za granicami Polski (głównie w  Londynie). Powyższe dane to doskonały punkt wyjścia, by obalić kilka mitów dotyczących cen walut.
 

1. Walutami sterują jednostki na najwyższym szczeblu władzy.

 
Jeden z moich ulubionych mitów, regularnie pojawiający się na wielu forach internetowych i w komentarzach pod różnymi artykułami polityczno-ekonomicznymi. Przeświadczenie, że mityczna postać pociąga za sznurki i steruje kursem konkretnej waluty jest oczywiście fikcją. Rynek walutowy jest rynkiem zdecentralizowanym, w którym uczestniczą miliony podmiotów z całego świata. W dłuższym terminie utrzymywanie kursu przez kogoś jest nierealne!

Mit nr 1 – wyjątek od reguły

Jednak trzeba przyznać, że trafiają się wyjątki. W historii rynku walutowego występowały tzw. ataki spekulacyjne i zdarzało się, że odpowiedzialnym za silny ruch na rynku walutowym był jeden podmiot (człowiek). Taka sytuacja miała miejsce 16 września 1992 r. w Wielkiej Brytanii. Ówczesny rząd został wtedy zmuszony do wycofania funta szterlinga z mechanizmu ERM. Decyzja była spowodowana atakiem spekulacyjnym dokonanym przez finansistę George’a Sorosa, który zarobił na tych transakcjach blisko 1 mld USD.

Wykres 2. Kurs GBP/USD w 1992 roku.
Wykres GBP/USD w 1992 roku.
Źródło: Meta Trader, XTB (archiwum autora).

Trzeba jednak pamiętać, że mityczna jednostka, która ustala kursy walut, w zglobalizowanym świecie nie ma racji bytu. Jest grupa decydentów w największych bankach centralnych, którzy mają silny wpływ na kształtowanie się kursów walut, ale nawet oni nie są w stanie w długim terminie sztucznie utrzymać kursu waluty na oczekiwanym poziomie.
 

2. Ceny walut w wakacje są wyższe niż „normalnie”.

 
W okresie letnim wielu Polaków udaje się na urlop poza granicami Polski. Zwiększona liczba wyjazdów zagranicznych powoduje wzmożony ruch w kantorach stacjonarnych. Wśród wielu rodaków taka sytuacja wykreowała pogląd, że w wakacje kursy walut są najwyższe. By potwierdzić lub zanegować taki pogląd, przenalizowałem ceny EUR/PLN  między czerwcem a wrześniem w latach 2006-2015.

Wykres 2. Kurs EUR/PLN w latach 2006-2015.

Wykres EUR/PLN w latach 2006-2015
Źródło: Meta Trader, XTB (archiwum autora).


Zielone strzałki oznaczają spadek kurs EURPLN w okresie wakacyjnym, natomiast strzałki czerwone wzrost kursu. Jak widać na załączonym wykresie, w okresach wakacyjnych w pięciu przypadkach nastąpił zarówno wzrost, jak i spadek kursu. Z powyższego wykresu nie wynika zatem jednoznacznie, że waluta w wakacje jest droższa.
 

3. Politycy bezpośrednio manipulują kursem walutowym.

 
Politycy to specyficzna grupa, której łatwo przypisywać negatywne skutki zjawisk w sferze gospodarczo-ekonomicznej. W niektórych przypadkach zarzuty takie jak błędne reformy, wybujałe świadczenia socjalne i marnotrawienie pieniędzy publicznych mają swoje uzasadnienie i mogą się przyczynić do zmiany postrzegania danego kraju przez inwestorów/spekulantów.

Głowy największych gospodarek, takich jak Chiny, USA czy Niemcy rzeczywiście mogą swoimi niespodziewanymi decyzjami spowodować krótkotrwały szok walutowy. Również nieoczekiwane wyniki wyborów mogą mieć wpływ na krótkoterminowa zmianę kursu walutowego. Jednak w dłuższym terminie politycy  w bezpośredni sposób nie mają narzędzi do kształtowania kursu walutowego. Jest on kształtowany na podstawie informacji napływających z całego świata, a politycy co najwyżej mogą przypisywać sobie pozytywne skutki jego zmian lub też przerzucać się winą za negatywne skutki, które implikuje. Kształtowanie kursu np. przez rządowych decydentów z pewnością byłoby świetnym argumentem wyborczym, jednak na szczęście w tej kwestii polityka przegrywa z regułami rynkowymi.
 

4. Analitycy wiedzą, jak będzie kształtował się kurs walutowy w przyszłości.

 
Wiele osób przypisuje pracownikom sektora finansowego nadludzkie umiejętności wróżenia i jest przekonanych, że m.in. analitycy czy doradcy wcześniej wiedzieli, co stanie się z kursem danej waluty. Niestety, nikt nie potrafi powiedzieć, jak będzie kształtował się kurs walutowy następnego dnia, a co dopiero za 5, 10 czy 20 lat. Oczywiście osoby analizujące rynek walutowy starają się przewidzieć ruchy na rynku poprzez analizę i interpretację dostępnych informacji. Jednak należy pamiętać, że to cały czas jest „wróżenie z fusów” i to, co wydarzy się w przyszłości, pozostaje zagadką. Tę tezę potwierdzają np. wyniki klientów brokerów forexowych, którzy w 80% tracą na transakcjach na rynku walutowym.

Co naprawdę wpływa na kształtowanie się kursu walutowego?

Kurs walutowy jest wypadkową nieograniczonej ilości zmiennych generowanych na całym świecie. Mówiąc o cenie waluty należy pamiętać, że inne siły rynkowe będą oddziaływały na nią w krótkim terminie, a jeszcze inne w długim.

Jednak w większości analiz walutowych przyjmuje się, że na waluty oddziałują siły fundamentalne (ekonomiczne, polityczne) oraz czynniki techniczne (widoczne na wykresach: sentymenty rynkowe oraz aspekty psychologiczne). Spójrzmy na czynniki mające swój początek w strefie ekonomiczno-politycznej, pamiętając przy tym, że należy je rozpatrywać  jako sumę różnych oddziaływań.
 

1. Decyzje banków centralnych.

 
Bezapelacyjnie ogromny wpływ na kształtowanie się kursów walutowych mają największe banki centralne, takie jak: Amerykańska Rezerwa Federalna (FED) czy Europejski Bank Centralny. Wspomniane banki odpowiadają za politykę monetarną, która oddziałuje na najpopularniejsze waluty: EUR i USD.

Wykres 3. Udział poszczególnych walut w globalnym handlu.
Udział poszczególnych walut w globalnym handlu
Źródło: Opracowanie własne, BIS.


Główną rolą banków centralnych jest utrzymanie stabilnej gospodarki oraz wspieranie lokalnych sektorów finansowych. Nie ulega jednak wątpliwości, że ich decyzje mają również pośredni wpływ na kształtowanie się kursów walut. Głównym narzędziem, który wpływa na wahania kursowe, są decyzje dotyczące polityki monetarnej (decyzja odnośnie kosztu pieniądza i powiązana z nią konferencja prasowa). Przykładowe efekty takich decyzji możemy zobaczyć na poniższych wykresach.

Wykres 4. Kurs EUR/USD z 8 grudnia 2011 r.
 
Wykres EUR/USD z 8 grudnia 2011 r.
Źródło: Meta Trader, XTB (archiwum autora).
 
W czasie posiedzenia EBC z 8.12.2011 stopa procentowa podstawowych operacji refinansujących Eurosystemu została obniżona o 25 punktów bazowych, do poziomu 1,00% (zgodnie z prognozami rynkowymi – strzałka po lewej). Następnie w czasie konferencji prasowej Mario Draghi poinformował o obniżeniu prognoz dla strefy euro, sygnalizując tym samym możliwość recesji (strzałka po prawej), co spowodowało natychmiastową przecenę euro względem dolara.
 

2. Dane z amerykańskiego rynku pracy.


Dane z amerykańskiej gospodarki są kluczowe dla cen aktywów na całym świecie. Większość publikacji zza oceanu ma większy wpływ na polskiego złotego niż publikacje ekonomiczne z polskiej gospodarki! Jedną z nich jest comiesięczny raport dotyczący amerykańskiego rynku pracy. Publikacja ta jest o tyle istotna, że z jednej strony pokazuje jeden z najważniejszych segmentów gospodarki, a z drugiej strony jest jednym z kluczowych wskaźników dla decydentów w Amerykańskim Banku Centralnym (FED). Wpływ tej publikacji na rynek walutowy pokazuje poniższy wykres.

Wykres 5. Kurs EUR/USD z 6 marca 2013 r.

Wykres EUR/USD z 6 marca 2013
Źródło: Meta Trader, XTB (archiwum autora).


Na żółto zaznaczyłem reakcję pary walutowej EUR/USD na pozytywny odczyt z amerykańskiego rynku pracy.
 

3. Pozostałe dane makroekonomiczne.

 
Na kurs walutowy silnie wpływają również takie dane jak:
  • dane na temat inflacji z USA i Europy,
  •  dane na temat wzrostu gospodarczego z USA i Europy,
  •  ISM, IFO, sprzedaż detaliczna, produkcja przemysłowa,
  • aukcje mleka w proszku.
Dyskusyjnym wskaźnikiem dla wielu osób będzie z pewnością informacja na temat aukcji mleka w proszku. Należy jednak wiedzieć, że ta informacja oddziałuje na dolara nowozeladzkiego (NZD). Wynika to z tego, że kraj ten jest dużym eksporterem mleka i kształtowanie się cen produktów mlecznych może mieć przełożenie (zazwyczaj nieznaczne) na kurs NZD.
 

4. Efekt zaskoczenia.

 
Jednym z kluczowych czynników kształtujących ceny na rynkach finansowych jest niepewność i potencjalne ryzyko, jakie wiąże się z wydarzeniami, które mogą wydarzyć się w przyszłości. Znaczący wpływ na postrzeganie ryzyka ma efekt oddziaływania różnych czynników lub ich splotu oraz niepewność. Poziom ryzyka kształtują oczekiwania rynków dotyczące, zakładanego prawdopodobieństwa wystąpienia pewnego zjawiska. Jak to wygląda w praktyce? Na kształtowanie się cen walut (jak również akcji, obligacji) ogromny wpływ ma efekt zaskoczenia, czyli publikacja, która w znacznym stopniu odbiega od tego, co zakładali uczestnicy rynku (np. odbiegająca od prognoz publikacja makroekonomiczna). Taki sam efekt może wywołać wydarzenie ekonomiczno-polityczne  którego nikt się nie spodziewał (nieoczekiwana obniżka stóp procentowych, podanie się do dymisji ważnego polityka, wynik referendum m.in. w sprawie brexitu). W ostatnich 5 latach mieliśmy kilka takich sytuacji:
  • „Czarny czwartek” 15 stycznia 2015 r. – panika na rynku po uwolnieniu kursu EURCHF przez Szwajcarski Bank Centralny. Kurs CHFPLN wybija z poziomu 3,54 zł na 5,24 zł (banki miały problem z określeniem maksymalnego poziomu kursu)!

Wykres 6. Kurs CHF/PLN z 15 stycznia 2015  r.
 
Wykres CHF/PLN z 15 stycznia 2015
Źródło: Stooq.pl
  • Wyniki referendum dotyczącego brexitu 24 czerwca 2016 r. -  kurs GBPPLN po ogłoszeniu wstępnych wyników referendum spadł z 5,70 zł na 5,34 zł!
Wykres 7. Kurs GBP/PLN  24 czerwca 2016  r.
 
Wykres GBP/PLN  24 czerwca 2016
Źródło: Stooq.pl

Co pisaliśmy o możliwych konsekwencjach brexitu w 2016 roku? Czytaj więcej»
 
  • Wybory w USA i wygrana Prezydenta Donalda Trumpa 9 listopada 2016 r. – kurs USDPLN wzrósł z 3,84 zł do 3,98 zł.

Wykres 8. Kurs USD/PLN 9 listopada 2016  r.
 
Wykres USD/PLN 9 listopada 2016
Źródło: Stooq.pl
  • Obniżenie ratingu Polski 15 stycznia 2016r-  kurs EURPLN wystrzelił z 4,38 zł do 4,495 zł!

Wykres 9. Kurs EUR/PLN 15 stycznia 2016  r.
 
Wykres EUR/PLN 15 stycznia 2016
 
Źródło: Stooq.pl
 

5. Korelacje między kursami walut i cenami aktywów.


Wiele kursów walutowych koreluje z kursami innych walut bądź cenami surowców (patrz wcześniejszy przykład: mleko w proszku i NZD). Z punktu widzenia korelacji pomiędzy walutami możemy wyróżnić dwie sytuacje:
  1. Gdy kurs danej waluty jest wynikową innego kursu – np. kurs głównej pary walutowej kształtuje kursy walut z krajów rozwijających się. Przykładem może być kurs EURUSD, który jest wyznacznikiem dla kwotowań USDPLN (złoty mocno skorelowany z ruchami EUR).

Wykres 10. Kurs EUR/USD (niebieska linia) vs PLN/USD (żółta linia) w ciągu ostatnich 3 lat.
 
Wykres EUR/USD
Źródło: Stooq.pl

2. Gdy kurs walutowy zachowuje się podobnie do kursów innych walut z tzw. koszyka. Taka sytuacja występuje m.in. w przypadku koszyka walut CEE, czyli państw Europy Środkowej: PLN, HUF, CZK.

Wykres 11. Kurs USD/HUF (niebieska linia), USD/CZK (zielona linia), USD/PLN (pomarańczowa linia) w ciągu ostatnich 3 lat.
Wykres USD/HUF
Źródło: Stooq.pl

Skąd się biorą kursy walutowe - podsumowanie

Uproszczone mity na temat rynku walutowego powodują, że zmiany kursów walut są postrzegane jako wynikowa celowych działań pewnych negatywnie postrzeganych grup (polityków, bankierów, kantorów).

Na szczęście kształtowanie się kursu walutowego jest wynikowa ogromnej ilości zmiennych, napływających z rynku nieprzerwanie przez 24 godziny, kształtujących rynkowe siły popytu i podaży. Dzięki tym mechanizmom możemy być pewni, że przynajmniej w średnim i długim terminie, nie ma osoby lub instytucji, która w sposób aktywny mogłaby kształtować kurs waluty na międzybankowym rynku walutowym.

Wymień waluty po promocyjnym kursie w kantorze internetowym

 
Kursy średnie (bez spreadu) z serwisu Rkantor.com
 

Czytaj również:



Tematy:

Kursy

Waluty

Kantor 8:00 - 22:00 (Pon - Pt)
Giełda walutowa 24/7
uwaga Kantor online nie pracuje? Wymień walutę na giełdzie >>